چربی گیر یکی از اجزای کلیدی در سیستم فاضلاب آشپزخانه های صنعتی به شمار می رود. در مجتمع هایی با ظرفیت بالا مانند بیمارستان ها، کارخانه ها، دانشگاه ها یا هتل ها که روزانه صدها تا هزاران وعده غذا تهیه می شود، حجم بالایی از چربی، روغن و ذرات جامد وارد سیستم فاضلاب می شود. عدم کنترل این آلاینده ها موجب انسداد لوله ها، ایجاد بوهای نامطبوع، آسیب به ایستگاه تصفیه فاضلاب و حتی جریمه های زیست محیطی می شود.
در این راهنما، به طور مفصل به بررسی مفاهیم زیر خواهیم پرداخت:
تعریف چربی گیر و نحوه عملکرد آن
انواع چربی گیر بر اساس جنس
روش های نصب چربی گیر
محاسبه ظرفیت مناسب چربی گیر برای آشپزخانه با ۱۰۰۰ وعده در روز
نکات مهم در نگهداری و بهره برداری
نتیجه گیری و پیشنهادات
تعریف چربی گیر و نحوه عملکرد
تعریف
چربی گیردستگاهی مکانیکی یا ترکیبی از مکانیکی و شیمیایی است که برای جداسازی چربی، روغن، گریس و ذرات جامد از فاضلاب خروجی آشپزخانه های صنعتی، رستوران ها، هتل ها و کارخانه های غذایی طراحی می شود. هدف اصلی استفاده از چربی گیر، جلوگیری از ورود چربی ها و روغن ها به سیستم لوله کشی فاضلاب شهری یا تصفیه خانه هاست، زیرا این مواد با چسبندگی بالا می توانند موجب گرفتگی لوله ها، ایجاد بوی نامطبوع، رشد باکتری های مضر و افزایش هزینه های نگهداری شبکه فاضلاب گردند.
عملکرد چربی گیر بر پایه اختلاف وزن مخصوص میان آب و چربی ها می باشد. در این فرآیند، پساب آشپزخانه وارد مخزن چربی گیر می شود. با کاهش سرعت جریان، مواد جامد ته نشین شده و چربی ها که چگالی کمتری دارند، به سطح آب صعود می کنند. آب نسبتاً تمیز از بخش پایین دست مخزن خارج می شود، در حالی که چربی و روغن در سطح باقی می مانند و به صورت دوره ای تخلیه می شوند.
چربی گیرها در ابعاد، ظرفیت ها و جنس های مختلفی تولید می شوند و می توانند به صورت زیر سینکی، ایستاده، دفنی یا بیرونی نصب شوند. از لحاظ جنس، چربی گیرها ممکن است از پلی اتیلن، فایبرگلاس، استیل یا بتن ساخته شوند که هر یک کاربرد خاصی دارد. انتخاب نوع و ظرفیت چربی گیر بستگی به تعداد وعده های غذایی، نوع غذا، میزان چربی استفاده شده و فضای نصب دارد.
در مجموع، چربی گیرها ابزاری حیاتی برای محافظت از زیرساخت های فاضلاب، بهبود بهداشت محیط و رعایت الزامات زیست محیطی در فضاهای دارای پخت وپز صنعتی محسوب می شوند.
نحوه عملکرد
چربی گیرها عموماً براساس اصول زیر عمل می کنند:
کاهش سرعت جریان پساب: با کاهش سرعت جریان، ذرات جامد ته نشین شده و چربی به سطح آب صعود می نماید.
تفکیک بر اساس وزن مخصوص: چربی ها یی که وزن مخصوص کمتری از آب دارند، در بالای سطح شناور می شوند.
مخازن چند مرحله ای: بیشتر چربی گیرها از دو یا سه مخزن با دیوارهای داخلی (بافل) تشکیل شده اند که باعث تفکیک تدریجی چربی، جامدات و آب می شود.
انواع چربی گیر بر اساس جنس
جنس چربی گیر تأثیر بسزایی در طول عمر، عملکرد، هزینه و محل نصب آن دارد. در ادامه، متداول ترین انواع چربی گیر مورد بررسی قرار گرفته می شود.
چربی گیر پلی اتیلن
ویژگی ها:
ضد خوردگی: مقاومت بسیار بالا در برابر اسیدها، قلیاها و مواد شوینده صنعتی
سبک و قابل حمل: حمل ونقل آسان، مخصوصاً برای نصب های داخلی
نصب سریع: بدون نیاز به جوشکاری یا تجهیزات خاص
قیمت نسبتاً مناسب
موارد استفاده:
برای رستوران ها و آشپزخانه هایی با فضای محدود
نصب در محیط های داخلی (زیر سینک یا کنار دیوار)
چربی گیر فایبرگلاس
ویژگی ها:
مقاومت شیمیایی بالا
مناسب برای فضای باز و دفنی
طول عمر بالا (تا ۳۰ سال)
قابلیت طراحی سفارشی با حجم بالا
موارد استفاده:
آشپزخانه های صنعتی بزرگ
دفن در زمین در محوطه خارجی آشپزخانه
چربی گیر استیل (فولاد ضد زنگ)
ویژگی ها:
بهداشتی و قابل شست وشو با بخار
مناسب برای محیط های دارای الزامات بهداشتی بالا (مانند بیمارستان ها)
مقاومت حرارتی بالا
معایب:
قیمت بالا
احتمال زنگ زدگی در صورت عدم نگهداری مناسب
چربی گیر بتنی
ویژگی ها:
قابلیت ساخت در ابعاد بزرگ
مناسب برای دفن در زیر زمین
مقاوم در برابر ضربه و فشار بالا
معایب:
وزن زیاد
عدم مقاومت شیمیایی در صورت نبود روکش داخلی
هزینه زیاد در جابجایی و نصب
روش های نصب چربی گیر
نصب چربی گیر بستگی به محل، فضای موجود و نوع آشپزخانه دارد. در ادامه روش های مختلف نصب شرح داده می شود:
نصب زیر سینک (زیر زمینی یا رومیزی)
مخصوص چربی گیرهای کوچک (پلی اتیلن یا استیل)
برای آشپزخانه های با ظرفیت متوسط
نصب سریع و بدون عملیات ساختمانی
نیاز به تخلیه مکرر
نصب دفنی
مخصوص چربی گیرهای بزرگ (فایبرگلاس یا بتنی)
مناسب برای آشپزخانه های صنعتی بزرگ
ظرفیت بالا و دوره تخلیه طولانی تر
نیاز به لوله کشی دقیق و سیستم تهویه
نصب در فضای باز
قابل نصب در کنار ساختمان
امکان تخلیه راحت تر توسط تانکر
بهتر است در برابر تابش و یخ زدگی ایزوله شود
نیاز به اتصالات ضد نشت
محاسبه ظرفیت مناسب چربی گیر برای آشپزخانه با ۱۰۰۰ وعده غذا در روز
برای انتخاب ظرفیت، عوامل زیر در نظر گرفته می شود:
تعداد وعده غذا
نوع غذا (میزان چربی مصرفی)
تعداد سینک و تجهیزات شستشو
میزان مصرف آب روزانه
روش محاسبه تقریبی
معمولاً از فرمول زیر برای تخمین استفاده می شود:
حجم چربی گیر (لیتر) = تعداد وعده غذا در روز × ضریب تجربی
ضریب تجربی بین ۱.۵ تا ۳ لیتر بر اساس نوع غذا و چربی استفاده شده متغیر است.
طرز محاسبه
با فرض ضریب ۲.۵ لیتر برای غذاهای پرچرب:
حجم = ۱۰۰۰ × ۲.۵ = ۲۵۰۰ لیتر
یعنی یک چربی گیر با ظرفیت حداقل ۲۵۰۰ لیتر (۲.۵ متر مکعب) مورد نیاز است.
پیشنهاد عملی
استفاده از چربی گیر دفنی فایبرگلاس یا بتنی با ظرفیت ۳۰۰۰ لیتر جهت اطمینان
انتخاب مدل دو یا سه مرحله ای با دیواره داخلی (Baffle Wall)
مجهز به دریچه تخلیه و بازدید دوره ای
نکات مهم در نگهداری و بهره برداری
دوره تخلیه
هر ۲ تا ۴ هفته یکبار، بسته به مصرف
بهتر است تخلیه توسط شرکت های دارای مجوز انجام شود
نظافت داخلی
شست وشوی دیواره ها و کف مخزن با آب گرم و مواد شوینده
در صورت نیاز ضدعفونی با بخار یا کلر
استفاده از باکتری های زیست تجزیه گر
برخی چربی گیرها قابلیت استفاده از باکتری های تجزیه کننده چربی را دارند
این روش تخلیه را به تعویق انداخته و بو را کاهش می دهد
نظارت مستمر
بررسی بوی نامطبوع
بررسی چسبندگی روغن به اطراف
کنترل عدم گرفتگی ورودی و خروجی
نتیجه گیری و پیشنهادات
با توجه به حجم کاری بالا (۱۰۰۰ وعده غذا در روز)، بهترین گزینه استفاده از چربی گیر دفنی با ظرفیت حداقل ۳۰۰۰ لیتر و جنس فایبرگلاس تقویت شده یا بتن با روکش رزینی می باشد. مزایای این انتخاب شامل:
طول عمر بالا
قابلیت تخلیه با تانکر
مقاومت در برابر مواد شیمیایی
حجم کافی برای ذخیره چربی در طول چند هفته
ویژگی های پیشنهادی:
نوع چربی گیر: دفنی فایبرگلاس تقویت شده
ظرفیت پیشنهادی : ۳۰۰۰ لیتر
تعداد مراحل داخلی حداقل ۲ مرحله
قطر لوله ورودی/خروجی : حداقل ۱۰ سانتی متر
محل نصب : حیاط آشپزخانه، نزدیک خروجی فاضلاب
دوره تخلیه : هر ۲ هفته یکبار
جهت دریافت قیمت و اطلاعات مورد نیاز با گروه صنعتی ناب زیست تولید کننده انواع چربی گیر و سیستمهای تصفیه فاضلاب با شماره 02188722027 و موبایل 09126147685 تماس بگیرید.



انواع چربی گیر